એનએસડીએલ આઈપીઓ સમીક્ષા

Courtesy:  https://www.chittorgarh.com/

Review By Dilip Davda on July 26, 2025

• કંપની ભારતમાં ડિપોઝિટરી સેવાઓમાં અગ્રણી તરીકે કાર્યરત છે અને ડીમેટ પ્રક્રિયા માટે એક નવીન પહેલ કરનાર છે.
• કંપની વધુ મૂલ્યવર્ધિત સેવાઓ અને વિકલ્પો સાથે પોતાનો વ્યાપ વિસ્તારી રહી છે.
• કંપનીએ તેની ટોચની અને નીચેની લાઇનમાં સ્થિર વૃદ્ધિ દર્શાવી છે.
• તેણે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ માટે ૫૦% ડિવિડન્ડ ચૂકવ્યું છે.
• તેના તાજેતરના નાણાકીય ડેટાના આધારે, ઇશ્યૂ સંપૂર્ણ કિંમતવાળો જણાય છે.
• રોકાણકારો મધ્યમથી લાંબા ગાળા માટે આ સદાબહાર કંપનીમાં રોકાણ કરવાની આ તક ઝડપી શકે છે.

 કંપની વિશેઃ

નેશનલ સિક્યોરિટીઝ ડિપોઝિટરી લિમિટેડ (એનએસડીએલ) એ સેબી દ્વારા નોંધાયેલ માર્કેટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્સ્ટિટ્યુશન (“એમઆઈઆઈ”) છે જે ભારતમાં નાણાકીય અને સિક્યોરિટીઝ બજારોને ઉત્પાદનો અને સેવાઓની વિશાળ શ્રેણી પ્રદાન કરે છે. ૧૯૯૬ માં ડિપોઝિટરીઝ એક્ટની રજૂઆત પછી, કંપની દ્વારા, તેણે નવેમ્બર ૧૯૯૬ માં ભારતમાં સિક્યોરિટીઝના ડિમટીરિયલાઇઝેશનની પહેલ કરી. ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ સુધીમાં, તે ઇશ્યૂ કરનારાઓની સંખ્યા, સક્રિય ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્‌સની સંખ્યા, સેટલમેન્ટ વોલ્યુમના ડીમેટ મૂલ્યમાં બજાર હિસ્સો અને કસ્ટડી હેઠળ રાખવામાં આવેલી સંપત્તિઓના મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ ભારતની સૌથી મોટી ડિપોઝિટરી છે (સ્ત્રોતઃ ક્રિસિલ રિપોર્ટ).

વધુમાં, ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ સુધીમાં, કંપની પાસે ૬૫,૩૯૧ ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ્‌સ સર્વિસ સેન્ટરનું નેટવર્ક હતું જ્યારે સીડીએસએલ પાસે આવા ૧૮,૯૧૮ કેન્દ્રો હતા. એક ડિપોઝિટરી તરીકે, તે એક મજબૂત ડિપોઝિટરી માળખું પ્રદાન કરે છે જે બજારના સહભાગીઓને ભારતમાં નાણાકીય અને સિક્યોરિટીઝ બજારોમાં ભાગ લેવા સક્ષમ બનાવે છે. તે ભારતમાં નાણાકીય સેવા ઉદ્યોગની વધતી જતી જરૂરિયાતોને સંબોધિત કરતા ઉત્પાદનો અને સેવાઓના વિકાસમાં પણ કેન્દ્રીય ભૂમિકા ભજવે છે. નવીન અને લવચીક ટેકનોલોજી સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને, એનએસડીએલ ભારતીય મૂડી બજારોમાં રોકાણકારો, બ્રોકર્સ, ઇશ્યૂ કરનારાઓ અને અન્ય બજારના સહભાગીઓને ટેકો આપવા માટે કાર્ય કરે છે અને કાર્યક્ષમતા વધારીને, જોખમ ઘટાડીને અને ખર્ચ ઘટાડીને સેટલમેન્ટ સોલ્યુશન્સ વિકસાવીને ભારતીય સિક્યોરિટીઝ બજારની સલામતી અને સુદ્રઢતા સુનિશ્ચિત કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.

તેની ડિપોઝિટરી સિક્યોરિટીઝને ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ્‌સ દ્વારા તેની પાસે રાખવામાં આવેલા “ડીમેટ એકાઉન્ટ્‌સ” તરીકે ઓળખાતા એકાઉન્ટ્‌સ દ્વારા ડિજિટલ સ્વરૂપમાં રોકાણકારો દ્વારા રાખવામાં મદદ કરે છે. આમાં વિવિધ એસેટ ક્લાસ સાથે ડિમટીરિયલાઇઝ્‌ડ ફોર્મમાં રાખવામાં આવેલી સિક્યોરિટીઝનો સમાવેશ થાય છે જેમ કે ઇક્વિટીઝ (લિસ્ટ કરેલી ઇક્વિટી અને અનલિસ્ટ કરેલી ઇક્વિટી), પ્રેફરન્સ શેર, વોરંટ, ફંડ્‌સ (મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્‌સ, આરઈઆઈટી (રીઅલ એસ્ટેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ), આઈએનવીઆઈટી (ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ) અને એઆઈએફ (ઓલ્ટરનેટિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ)), ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્‌સ (કોર્પોરેટ ડેટ, કોમર્શિયલ પેપર, સર્ટિફિકેટ ઓફ ડિપોઝિટ, પાસ થ્રુ સર્ટિફિકેટ, સિક્યોરિટી રિસીપ્ટ્‌સ, ગવર્નમેન્ટ સિક્યોરિટીઝ, સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ્‌સ, મ્યુનિસિપલ ડેટ, ટ્રેઝરી બિલ) અને ઇલેક્ટ્રોનિક ગોલ્ડ રિસીપ્ટ્‌સ.

તેના ડિપોઝિટરી વ્યવસાયના ભાગ રૂપે, એનએસડીએલ એક કેન્દ્રીયકૃત ડિજિટલ બુક-કીપિંગ સિસ્ટમનું સંચાલન કરે છે જે સિક્યોરિટીઝના ધારકોને તેમની સિક્યોરિટીઝ ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં રાખવા અને ટ્રાન્સફર કરવા અને કાર્યક્ષમ અને ખર્ચ-અસરકારક રીતે સેટલમેન્ટ સોલ્યુશન્સને સક્ષમ બનાવે છે. તે ઇશ્યૂ કરનાર એન્ટિટી વતી તેની સાથે ડિમટીરિયલાઇઝ્‌ડ ફોર્મમાં રાખવામાં આવેલી સિક્યોરિટીઝની માલિકીના સંપૂર્ણ રેકોડ્‌ર્સ જાળવવામાં પણ મદદ કરે છે. કંપની રોકાણકારો, ઇશ્યૂ કરનારાઓ, ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ્‌સ, નાણાકીય સંસ્થાઓ, સ્ટોકબ્રોકર્સ, કસ્ટોડિયન્સ, ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશનો અને અન્ય બજાર મધ્યસ્થીઓને ડિપોઝિટરી સેવાઓ પ્રદાન કરે છે અને આ સંસ્થાઓને તેની સિસ્ટમ્સ સાથે સંકલિત કરવા માટે એક ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપિત કરી છે.

એનએસડીએલની મુખ્ય ડિપોઝિટરી સેવાઓ તેને આવકનો સ્થિર સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે, મુખ્યત્વે વાર્ષિક કસ્ટડી ફી દ્વારા જે તે સિક્યોરિટીઝના ઇશ્યૂ કરનારાઓ પાસેથી લે છે અને વાર્ષિક જાળવણી ફી જે તે તેના ડિપોઝિટરી પ્લેટફોર્મ દ્વારા સેવાભૂત કોર્પોરેટ એકાઉન્ટ્‌સના સંબંધમાં ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ્‌સ પાસેથી લે છે. તે તેના ડિપોઝિટરી પ્લેટફોર્મમાં આવા એકાઉન્ટ ખોલવામાં આવે તે મહિના અનુસાર પ્રમાણિત, દરેક કોર્પોરેટ એકાઉન્ટ માટે વાર્ષિક ધોરણે માનક નિશ્ચિત ફી વસૂલે છે. તે તેના ડિપોઝિટરી સિસ્ટમ્સ દ્વારા કરવામાં આવેલા વ્યવહારો માટે ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ્‌સ અને સિક્યોરિટીઝના ઇશ્યૂ કરનારાઓ પાસેથી ટ્રાન્ઝેક્શન ફી પણ વસૂલે છે. ભારતમાં મૂડી બજારો સમુદાય પ્રત્યે એનએસડીએલની પ્રતિબદ્ધતાના ભાગ રૂપે, તેણે ભારતમાં સિક્યોરિટીઝ બજારની વિવિધ જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે તકનીકી માળખાનો લાભ લીધો છે અને તેની પેટાકંપનીઓ, એનએસડીએલ ડેટાબેઝ મેનેજમેન્ટ લિમિટેડ (“એનડીએમએલ”) અને એનએસડીએલ પેમેન્ટ્‌સ બેંક લિમિટેડ (“એનપીબીએલ”) દ્વારા સીધા અને પરોક્ષ રીતે ઘણી વધારાની પ્રોડક્ટ્‌સ, ઇ-સેવાઓ અને આનુષંગિક મૂલ્યવર્ધિત સેવાઓ અને પહેલો રજૂ કરી છે, જેનાથી તે ભારતમાં નાણાકીય બજાર માટે મુખ્ય સક્ષમકર્તા તરીકે ઉભરી આવ્યું છે (સ્ત્રોતઃ ક્રિસિલ રિપોર્ટ). ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ સુધીમાં, તેના પગારપત્રક પર ૪૫૦ કર્મચારીઓ અને વધારાના ૩૫૫ કરાર આધારિત કર્મચારીઓ હતા.

ઇશ્યૂ વિગતો/મૂડી ઇતિહાસઃ

કંપની તેની પ્રથમ બુક બિલ્ડિંગ રૂટ ઓએફએસ (ઓફર ફોર સેલ) ઇશ્યૂ દ્વારા  રૂ ૪,૦૧૧.૬૦ કરોડ (ઉપલી મર્યાદાએ) એકત્ર કરવા માટે ૫,૦૧,૪૫,૦૦૧ ઇક્વિટી શેરનો ઇશ્યૂ  લાવી રહી છે. કંપનીએ પ્રત્યેક રૂ ૨ ના ઇક્વિટી શેર માટે રૂ ૭૬૦ – રૂ ૮૦૦ ની પ્રાઇસ બેન્ડ જાહેર કરી છે. આ ઇશ્યૂ ૩૦ જુલાઈ, ૨૦૨૫ ના રોજ સબ્સ્ક્રિપ્શન માટે ખુલે છે અને ૦૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ ના રોજ બંધ થશે. ઓછામાં ઓછી ૧૮ શેર માટે અરજી કરવાની રહેશે અને ત્યારબાદ તેના ગુણાંકમાં કરવાની રહેશે. ફાળવણી પછી, શેર ફક્ત બીએસઈ પર લિસ્ટ થશે. આ ઇશ્યૂ આઈપીઓ પછીની ચૂકવેલ ઇક્વિટી મૂડીના ૨૫.૦૭% છે. આ શુદ્ધ સેકન્ડરી ઇશ્યૂ હોવાથી, કંપનીને કોઈ ભંડોળ મળતું નથી. આ ઓએફએસ શુદ્ધપણે લિસ્ટિંગ લાભ અને તેના કેટલાક હિસ્સેદારોને બહાર નીકળવાનો માર્ગ પૂરો પાડવા માટે છે.

કંપનીએ ૮૫,૦૦૦ ઇક્વિટી શેર (ઉપલી મર્યાદાએ રૂ ૬.૮૦ કરોડ મૂલ્યના) તેના પાત્ર કર્મચારીઓ માટે અનામત રાખ્યા છે અને તેમને પ્રત્યેક શેર પર રૂ ૭૬ નો ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કરી રહી છે. બાકીનામાંથી, તેણે ૫૦% થી વધુ નહીં ક્યુઆઇબી (ક્વોલિફાઇડ ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ બાયર્સ) માટે, ૧૫% થી ઓછા નહીં એચએનઆઈ (હાઈ નેટ-વર્થ ઇન્ડિવિડ્યુઅલ્સ) માટે અને ૩૫% થી ઓછા નહીં રિટેલ રોકાણકારો માટે ફાળવ્યા છે.

આ ઇશ્યૂના સંયુક્ત બુક રનિંગ લીડ મેનેજર્સ (બીઆરએલએમએસ) આઈસીઆઈસીઆઈ સિક્યોરિટીઝ લિમિટેડ, એક્સિસ કેપિટલ લિમિટેડ, એચએસબીસી સિક્યોરિટીઝ એન્ડ કેપિટલ માર્કેટ્‌સ (ઇન્ડિયા) પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, આઈડીબીઆઈ કેપિટલ માર્કેટ્‌સ એન્ડ સિક્યોરિટીઝ લિમિટેડ, મોતીલાલ ઓસવાલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એડવાઇઝર્સ લિમિટેડ અને એસબીઆઈ કેપિટલ માર્કેટ્‌સ લિમિટેડ છે, જ્યારે એમયુએફજી ઇન્ટાઇમ ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ ઇશ્યૂના રજિસ્ટ્રાર છે. એચડીએફસી બેંક લિમિટેડ આ ઇશ્યૂ માટે એમ-બીઆરએલએમ છે જે ફક્ત માર્કેટિંગ માટે જવાબદાર છે. મોતીલાલ ઓસવાલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીસ લિમિટેડ, એસબીઆઈકેપ સિક્યોરિટીઝ લિમિટેડ, એચડીએફસી સિક્યોરિટીઝ લિમિટેડ અને ઇન્વેસ્ટેક કેપિટલ સર્વિસીસ (ઇન્ડિયા) પ્રાઇવેટ લિમિટેડ સિન્ડિકેટ સભ્યો છે.

કંપનીએ સમગ્ર પ્રારંભિક ઇક્વિટી ઇશ્યૂ/રૂપાંતરિત ઇક્વિટી ઇશ્યૂ મૂળ કિંમતે જારી કર્યા છે. પ્રમોટર્સ/વેચાણ કરનાર હિસ્સેદારોની સરેરાશ ખરીદી કિંમત રૂ ૨.૦૦, રૂ ૫.૨૦, રૂ ૧૨.૨૮ અને રૂ ૧૦૮.૨૯ પ્રતિ શેર છે. 

આઈપીઓ પછી, તેની વર્તમાન ચૂકવેલ ઇક્વિટી મૂડી રૂ ૪૦.૦૦ કરોડ તે જ રહેશે કારણ કે આ શુદ્ધ ઓએફએસ છે. આઈપીઓ પ્રાઇસ બેન્ડની ઉપલી મર્યાદાના આધારે, કંપની રૂ ૧૬૦૦૦.૦૦ કરોડના બજાર મૂડીકરણની અપેક્ષા રાખી રહી છે.

નાણાકીય કામગીરીઃ

નાણાકીય કામગીરીના મોરચે, છેલ્લા ત્રણ નાણાકીય વર્ષો માટે, કંપનીએ (સંકલિત ધોરણે) કુલ આવક/ચોખ્ખો નફો રૂ ૧૦૯૯.૮૧ કરોડ / રૂ ૨૩૪.૮૧ કરોડ (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩), રૂ ૧૩૬૫.૭૧ કરોડ / રૂ ૨૭૫.૪૫ કરોડ (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪), રૂ ૧૫૩૫.૧૯ કરોડ / રૂ ૩૪૩.૧૨ કરોડ (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫) નોંધાવેલ છે.

છેલ્લા ત્રણ નાણાકીય વર્ષો માટે, કંપનીએ સરેરાશ શેર દીઠ કમાણી રૂ ૧૫.૧૩ અને આરઓએનડબ્લ્યુ (નેટવર્થ પર વળતર) ૧૬.૭૫% પોસ્ટ કર્યું છે. આ ઇશ્યૂ ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ ના રોજ તેમજ આઈપીઓ પછીના ધોરણે પણ તેની નેટ એસેટ વેલ્યુ રૂ ૧૦૦.૨૭ ના આધારે ૭.૯૮ ના પી/બીવી (પ્રાઇસ ટુ બુક વેલ્યુ) પર નિર્ધારિત છે,

જો આપણે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ ની વાર્ષિક કમાણી તેની આઈપીઓ પછીની સંપૂર્ણ મંદીવાળી ચૂકવેલ ઇક્વિટી મૂડીને આભારી કરીએ, તો માંગવામાં આવતી કિંમત ૪૬.૬૨ ના પી/ઇ (પ્રાઇસ ટુ અર્નિંગ) પર છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ ની કમાણીના આધારે, પી/ઇ ૫૮.૧૦ પર છે. આમ, પ્રથમ દ્રષ્ટિએ, ઇશ્યૂ સંપૂર્ણ કિંમતવાળો જણાય છે.

કંપનીએ કર બાદના નફા માર્જિન ૨૧.૩૫ % (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩), ૨૦.૧૭% (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪), ૨૨.૩૫% (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫),  ઉલ્લેખિત સમયગાળા માટે  તેના આરઓઇ (ઇક્વિટી પર વળતર) માર્જિન અનુક્રમે ૧૬.૪૩%, ૧૬.૩૬%, ૧૭.૧૧%,નોંધાવ્યા છે.

 ડિવિડન્ડ નીતિઃ

કંપનીએ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ માટે ૫૦% ડિવિડન્ડ ચૂકવ્યું છે. તેણે જાન્યુઆરી ૨૦૨૩ માં ડિવિડન્ડ નીતિ અપનાવી છે અને જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ માં તેમાં સુધારો કર્યો છે, જે તેની નાણાકીય કામગીરી અને ભવિષ્યની સંભાવનાઓ પર આધારિત છે.

 સૂચિબદ્ધ સમકક્ષો સાથે સરખામણીઃ

ઓફર દસ્તાવેજ મુજબ, કંપનીએ સીડીએસએલને તેના સૂચિબદ્ધ સમકક્ષ તરીકે દર્શાવ્યું છે. તે આશરે ૬૪.૧ ના પી/ઇ (૨૫ જુલાઈ, ૨૦૨૫ સુધીમાં) પર ટ્રેડિંગ કરી રહ્યું છે. જોકે, તેઓ ખરેખર સચોટ રીતે તુલનાત્મક નથી.

 મર્ચન્ટ બેન્કરનો ટ્રેક રેકોર્ડઃ

ઓફર સાથે સંકળાયેલા છ બીઆરએલએમ (બુક રનિંગ લીડ મેનેજર્સ) એ છેલ્લા ત્રણ નાણાકીય વર્ષોમાં ૧૦૧ જાહેર ઇશ્યૂનું સંચાલન કર્યું છે, જેમાંથી ૨૩ ઇશ્યૂ લિસ્ટિંગ તારીખે ઓફર કિંમતથી નીચે બંધ થયા હતા.

નિષ્કર્ષ / રોકાણ વ્યૂહરચનાઃ

એનએસડીએલ ભારતમાં ડિપોઝિટરી સેવાઓમાં અગ્રણી તરીકે કાર્યરત છે અને ડીમેટ પ્રક્રિયા માટે એક નવીન પહેલ કરનાર છે. કંપની વધુ મૂલ્યવર્ધિત સેવાઓ અને વિકલ્પો સાથે પોતાનો વ્યાપ વિસ્તારી રહી છે. કંપનીએ તેની ટોચની અને નીચેની લાઇનમાં સ્થિર વૃદ્ધિ દર્શાવી છે. તેણે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ માટે ૫૦% ડિવિડન્ડ ચૂકવ્યું છે. તેના તાજેતરના નાણાકીય ડેટાના આધારે, ઇશ્યૂ સંપૂર્ણ કિંમતવાળો જણાય છે. રોકાણકારો મધ્યમથી લાંબા ગાળા માટે આ સદાબહાર કંપનીમાં રોકાણ કરવાની આ તક ઝડપી શકે છે.

Review By Dilip Davda on July 26, 2025

Review Author

DISCLAIMER: No financial information whatsoever published anywhere here should be construed as an offer to buy or sell securities, or as advice to do so in any way whatsoever. All matter published here is purely for educational and information purposes only and under no circumstances should be used for making investment decisions. My reviews do not cover GMP market and operators game plans. Readers must consult a qualified financial advisor before making any actual investment decisions, based the on information published here. With entry barriers, SEBI wants only well-informed investors to participate in such offers. With crazy listings in the recent past, SME IPOs drew the attention of investors across the board and lead to seer madness. However, as SME issues have entry barriers and continued low preference from the broking community, any reader taking decisions based on any information published here does so entirely at their own risk. The above information is based on information available as of date coupled with market perceptions. The Author has no plans to invest in this offer.

About Dilip Davda

Dilip Davda is veteran journalist associated with stock market since 1978. He is contributing to print and electronic media on stock markets/insurance/finance since 1985.

Dilip Davda is a leading reviewer of public issues and NCDs in the primary stock market in India. The knowledge he gained over 3 decades while working in the stock market and a strong relationship with popular lead managers makes his reviews unique. His detailed fundamental and financial analysis of companies coming up with IPOs helps investors in the primary stock market. Dilip Davda has a special interest in analyzing the SME companies and writing reviews about their public issues. His reviews are regularly published online and in news papers.

(Dilip Davda -SEBI registered Research Analyst-Mumbai,

Registration no. INH000003127 (Perpetual)

Email id: dilip_davda@rediffmail.com ).

Courtesy:  https://www.chittorgarh.com/